ดาวเทียม HJ-1A เป็นดาวเทียมสำรวจสภาพแวดล้อม (Environmental Observation Satellite) ที่ถูกจัดสร้างขึ้นภายใต้โครงการความร่วมมือเพื่อจัดสร้างดาวเทียมเอนกประสงค์ขนาดเล็ก (Small Multi-Mission Satellite-SMMS) ระหว่างประเทศไทยซึ่งดำเนินการในการจัดสร้างระบบสื่อสารย่าน Ka-Band เพื่อใช้ในการทดลอง และประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนเป็นผู้ดำเนินการจัดสร้างกล้อง CCD และ Infrared Multispectral รวมถึงส่วนประกอบอื่นๆ โดยมีกำหนดส่งขึ้นสู่วงโคจรราวปลายเดือนกรกฎาคม 2551 นี้ ซึ่งประเทศไทยในฐานะผู้ร่วมสร้างจะสามารถร้องขอข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียม HJ-1A เพื่อนำมาประยุกต์ใช้ในกิจการต่างๆ ได้หลากหลาย

ตัวอย่างเช่น ในด้านเกษตรกรรม เพื่อใช้ในการวางแผนและบริหารจัดการพื้นที่และผลิตผลทางการเกษตร สามารถประเมินผลผลิตที่คาดว่าจะได้และสนับสนุนการตัดสินใจในด้านเศรษฐกิจและสังคมของพื้นที่อย่างเหมาะสม สอดคล้องกับสภาวะวิกฤตการอาหารที่กำลังเกิดขึ้น ในด้านการป่าไม้และการจำแนกพื้นที่ เพื่อวิเคราะห์พื้นที่ป่าไม้ที่เพิ่มขึ้น-ลดลง และยังสามารถจำแนกประเภทของพื้นที่อีกด้วย ช่วยในการวางแผนการอยู่ร่วมกันระหว่างชุมชมกับพื้นที่ป่าให้อย่างพอเพียง ในด้านการเฝ้าดูภัยพิบัติ เพื่อวิเคราะห์ผลกระทบก่อนและหลังการเกิดภัยพิบัติ และเฝ้าระวังภัยพิบัติที่อาจจะเกิดขึ้นได้ ตัวอย่างเช่น ภัยน้ำท่วม ดินถล่ม ซึ่งสามารถเฝ้าดูปริมาณน้ำสะสมในแต่ละลุ่มน้ำ และอาจคาดการณ์ได้หากนำมาวิเคราะห์โดยบูรณาการข้อมูลร่วมกับแหล่งอื่นๆ ในด้านการอนุรักษ์น้ำและดิน เมื่อใช้ประกอบกับข้อมูลองค์ประกอบของพื้นดิน ขอบเขตพื้นที่การเจริญเติบโตของพืช ลักษณะการใช้งานพื้นที่ ความลาดชัด แนวความลาด ความต่ำสูงของพื้นที่ และอื่นๆ ก็จะสามารถประเมินความรุนแรงของการกัดเซาะผิวดินโดยน้ำและลมได้ ซึ่งฝุ่นดินที่เกิดขึ้นจะถูกพัดกระจายและอาจสร้างผลกระทบเป็นลูกโซ่ต่อแหล่งน้ำบริเวณใกล้เคียง ในด้านการปกป้องสภาพแวดล้อม ตัวอย่างเช่นการตรวจจับคลื่นความร้อนจากไฟป่า หรือจากเหมืองถ่านหินที่อาจเกิดการปะทุขึ้น และเป็นผลให้เกิดมลพิษต่อสภาพแวดล้อม ในด้านการใช้พื้นที่ เพื่อใช้วิเคราะห์และวางแผนการเติบโตของพื้นที่เมือง หรือควบคุมให้เป็นในทิศทางที่เหมาะสม ในด้านการจัดทำแผนที่ ความละเอียดของจุดภาพที่ 30 เมตร มีรายละเอียดเพียงพอที่จะทำแผนที่ที่ความละเอียด 1:75,000 และในด้านการเฝ้าดูมลพิษของแหล่งน้ำ เป็นต้น

  • รูปที่ 1 (ซ้าย) แสดง Normalized Difference Vegetation Index—NDVI ซึ่งวิเคราะห์ปริมาณผลผลิตของพื้นที่เพาะปลูกข้าวสาลีว่า มีผลผลิตดีมาก () ดี () ปานกลาง () น้อย ()
    (กลาง) แสดงถึงการจำแนกประเภทของพื้นที่ป่าว่าเป็นป่าสน () ป่าไม้ () ป่าไผ่ () พื้นที่เพาะปลูก () ที่อยู่อาศัย () แหล่งน้ำ ()
    (ขวา) แสดงเหมืองถ่านหินในมณฑลหนิงเซียะ ซึ่งตรวจจับคลื่นความร้อนที่สูงผิดปกติในบริเวณที่วงด้วยสีแดง และอาจเกิดการระเบิดขึ้นได้
  • รูปที่ 2 (ซ้าย) แสดงภาพถ่ายบริเวณพื้นที่เมืองด้วยกล้องที่มีความละเอียดขนาด 20 เมตรต่อจุด ซึ่งเพียงพอในการใช้ทำแผนที่ขนาด 1:50,000
    (กลาง) แสดงการเติบโตอย่างผิดปกติของสาหร่ายในทะเลสาบ Taihu (แสดงด้วยสีแดง) ซึ่งเป็นแหล่งน้ำบริโภคสำหรับประชาชนเป็นจำนวนหลายล้านคนในภาคตะวันออกของประเทศจีน โดยสามารถใช้วิเคราะห์หาสาเหตุการเกิดและประเมินขอบเขตของผลกระทบ
    (ขวา) แสดงภาพภูมิทัศน์ของทะเลสาบ Taihu เมื่อเกิดมลพิษทางแหล่งน้ำเนื่องจากสาหร่ายที่เติบโตอย่างผิดปกติ
  • รูปที่ 3 (ซ้าย) แสดงภาพ 3D-mosaic จากข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมของแนวทางก่อสร้างทางรถไปที่สูงที่สุดในโลกไปยังเมืองลาซาของทิเบต เพื่อช่วยในการวางแผนการก่อสร้างที่นับว่ามีความท้าทายทางวิศวกรรมเป็นอย่างมาก
    (ขวา) แสดงภาพภูมิทัศน์ของทางรถไฟที่ได้จัดสร้างเสร็จแล้ว
  • รูปที่ 4 (ซ้าย) ข้อมูลที่ได้จากกล้อง Hyper-spectrum ซึ่งมีความสามารถในการถ่ายภาพได้ถึง 128 แถบความถี่ โดยคุณลักษณะของข้อมูลภาพที่ได้จากกล้องดังกล่าวจะให้ข้อมูลในรูปแบบ 3 มิติ (ซึ่งเรียกว่า Spectral Image Cube แสดงในภาพขวา) ที่สามารถนำมาใช้ตรวจจับวัตถุหรือองค์ประกอบที่ไม่สามารถแยกแยะได้ด้วยกล้องถ่ายภาพแบบสองมิติ ทำให้เกิดการวิจัยและประยุกต์ใช้งานได้หลากหลายยิ่งขึ้น ตัวอย่างเช่น นักวิจัยสามารถวิเคราะห์หาความแตกต่างของปริมาณคลอโรฟิลล์ของใบไม้ในบริเวณพื้นที่ป่า โดยใช้ข้อมูลจากกล้อง Hyper-spectrum ได้ ซึ่งข้อมูลดังกล่าวอาจนำไปใช้วิเคราะห์ต่อยอดเพื่อหาปริมาณการดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ของพื้นที่ดังกล่าว เพื่อนำไปใช้ในกระบวนการจัดการปริมาณก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ขององค์กรได้ ทั้งนี้ในปัจจุบันหน่วยงานหลายแห่งในประเทศไทยได้เริ่มให้ความสำคัญกับกระบวนการดังกล่าว (ดูรายละเอียดได้ที่ http://en.wikipedia.org/wiki/Carbon_credit)

ข้อมูลภาพถ่ายจากดาวเทียม China-Brazil Earth Resource Satellite-CBERS-01/02 เอื้อเฟื้อข้อมูลโดย China Centre for Resources Satellite Data and Application (CRESDA)

 

 

2 Responses to แนวทางการประยุกต์ใช้ข้อมูลจากภาพถ่ายดาวเทียมHJ-1A (SMMS)

  1. anderson_dodo@hotmail.com says:

    good

Leave a Reply