ความเป็นมา

โครงการดังกล่าวนี้เริ่มต้นจากความร่วมมือระหว่างรัฐบาลไทย (โดยกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร) และรัฐบาลจีน ในการร่วมมือกันสร้างดาวเทียมอเนกประสงค์ขนาดเล็ก (Small Multi-Mission Satellite เรียกกันสั้นๆ ว่า “SMMS”) เพื่อใช้ในเรื่องการเฝ้าระวังภัยพิบัติและสำรวจโลก รวมถึงการสื่อสารผ่านดาวเทียมด้วยคลื่นไมโครเวฟย่านความถี่ Ka-Band โดยในเบื้องต้นประเทศไทย (โดยคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์) ได้เข้าไปร่วมสร้างอุปกรณ์สื่อสารย่าน Ka-Band ซึ่งตัวโครงการแล้วเสร็จเมื่อปี 2551 และได้มีพิธีส่งมอบและเปิดสถานีภาคพื้นดิน Ka-band ในวันที่ 25 ธันวาคม 2551

ต่อมาในเดือนกรกฎคม 2552 ได้มีการเจรจาขยายความร่วมมือเกี่ยวกับการประยุกต์ใช้ภาพถ่ายดาวเทียม SMMS ในด้านต่างๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาประเทศไทย ซึ่งทางรัฐบาลจีน ได้นำเสนอโครงการติดตั้งสถานีภาคพื้นดินเพื่อรับและประมวลผลภาพถ่ายดาวเทียม SMMS โดยตรง ใช้คลื่นไมโครเวฟความถี่ย่าน X-Band โดยภาพถ่ายดาวเทียมสามารถนำไปใช้ในงานสำรวจทรัพยากรธรรมชาติ ด้านการวางแผนการเกษตร และด้านการเตือนภัยพิบัติต่างๆ เป็นต้น ซึ่งทางจีนยินดีที่จะให้ใช้สัญญาณภาพถ่ายจากกล้อง CCD และกล้อง Hyper-Spectral โดยไม่คิดมูลค่า

และเมื่อเดือนธันวาคม 2553 จึงได้มีการลงนามระหว่าง China Centre for Resource Satellite Data and Applications (CRESDA) กับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยใช้งบลงทุนประมาณ 60 ล้านบาทในการสร้างสถานีภาคพื้นดิน ซึ่งคณะวิศวกรรมศาสตร์ ได้รับที่จะเป็นหน่วยงานดำเนินการและร่วมลงทุนกึ่งหนึ่งกับทางมหาวิทยาลัยฯ ส่วนที่เหลืออีก 30 ล้านบาทจะได้จากการรับงาน 2 โครงการจากกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร คือโครงการประยุกต์ใช้ประโยชน์จากดาวเทียมอเนกประสงค์ขนาดเล็ก (SMMS) และโครงการประยุกต์ใช้ข้อมูลดาวเทียมสำหรับการเฝ้าระวังและเตือนภัยดินถล่ม

ซึ่งต่อมาได้มีการติดตั้งจานดาวเทียม ณ ดาดฟ้าชั้น 10 อาคารบุญสม สุวชิรัตน์ และสถานีภาครับและประมวลผลสัญญาณภาพถ่ายดาวเทียมที่ชั้น 9 อาคารเดียวกัน ในเดือนกุมภาพันธ์ 2554 พร้อมกันนี้ยังมีอุปกรณ์เก็บข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมด้วยระบบดิจิตอล เพื่อเผยแพร่ให้กับหน่วยงานต่างๆ เข้าไปใช้ประโยชน์จากภาพถ่ายดาวเทียม โดยไม่คิดมูลค่า

ภาพถ่ายแรกจากสถานีภาคพื้นดินจุฬาภรณ์ (วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2554)

การให้บริการของศูนย์ฯ

เพื่อส่งเสริมการใช้ประโยชน์ในด้านการเตือนภัยพิบัติ และการจัดการทรัพยากรของประเทศ ศูนย์ฯ จะทำหน้าที่เสมือนคลังข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมและผลิตภัณฑ์จากการประมวลผลในด้านต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นการติดตามสถานการณ์น้ำ การติดตามสถานการณ์ภัยพิบัติ เช่นภัยดินถล่ม น้ำท่วม ไฟป่า และภัยแล้ง เป็นต้น การติดตามความชุ่มชื้นในดิน การสร้างแผนที่โอกาสเกิดภัยพิบัติ การติดตามสถานการณ์การเพาะปลูกของพืช การติดตามโรคระบาดจากศัตรูพืช และการวางแผนติดตั้งระบบสื่อสารสำรอง เป็นต้น เป็นการบริหารจัดการแบบบูรณาการทั้งหมดแบบครบวงจร เพื่อลดค่าใช้จ่ายในการจัดหาและบริหารจัดการข้อมูลของแต่ละหน่วยงาน ด้วยศักยภาพของภาพถ่ายดาวเทียม SMMS สามารถสรุปภารกิจหลักของศูนย์ฯ ได้ดังนี้คือ

• ภารกิจในการเผยแพร่ภาพถ่ายดาวเทียม
• ภารกิจในการติดตามสถานการณ์ด้านทรัพยากรธรรมชาติและภัยพิบัติ
• ภารกิจในการให้บริการวิชาการร่วมกับหน่วยงานต่างๆ

ภารกิจในการเผยแพร่ภาพถ่ายดาวเทียม

เป็นการจัดสร้างระบบจัดเก็บข้อมูลให้มีประสิทธิภาพ และเพียงพอต่อปริมาณข้อมูลที่ได้รับทุกวัน รวมถึงจัดสร้างระบบ Catalog ภาพถ่ายดาวเทียมเพื่อความง่ายในการเข้าถึงภาพถ่ายดาวเทียม และการให้บริการแก่หน่วยงานต่างๆ ในการใช้งานภาพถ่ายดาวเทียม โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายตามนโยบายของกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร และระดับของข้อมูลในภารกิจดังกล่าวจะเป็นข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมระดับที่ 2 ที่เป็นการแก้ไขในลักษณะ Systematic เท่านั้น


การดำเนินงานตามภารกิจการเผยแพร่ภาพถ่ายดาวเทียม เพื่อเป็นช่องทางในการเข้าถึงข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียม


การค้นหาภาพถ่ายดาวเทียมจากเว็บไซต์ที่เผยแพร่

และเนื่องจากศูนย์ให้บริการให้ผู้ใช้สามารถดาวน์โหลดภาพถ่ายดาวเทียมได้โดยไม่คิดค่าใช้จ่าย และภาพถ่ายดาวเทียมมีขนาดใหญ่มาก หากมีการดาวน์โหลดเป็นจำนวนมากในแต่ละวันจะทำให้ระบบมีปัญหาได้ ดังนั้นเพื่อให้การบริการเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถให้บริการได้อย่างทั่วถึงและต่อเนื่อง จึงจำเป็นต้องมีการจำกัดการใช้งานของผู้ใช้โดยกำหนดผู้ใช้เป็นหลายระดับ ซึ่งแต่ละระดับก็มีการเข้าถึงทรัพยากรที่ต่างกันไปดังนี้

ระดับผู้ใช้ ดาวน์โหลดต่อสัปดาห์ ภาพถ่ายดาวเทียมล่าสุด(วัน) ผลิตภัณฑ์ที่เข้าถึง
Normal 2 30 HJ-1A, Base Map
Silver 4 15 HJ-1A, Base Map, Contour Height
Gold 6 7 Hj-1A, Base Map, Contour Height, Classify
Platinum 8 1 Hj-1A, Base Map, Contour Height, Classify
Ultimate ไม่จำกัด ไม่จำกัด ทุกชนิด

ภารกิจในการติดตามสถานการณ์ทรัพยากรธรรมชาติและภัยพิบัติ

เป็นการติดตามสถานการณ์ของทรัพยากรธรรมชาติที่ส่งผลกระทบรุนแรงในพื้นที่ของประเทศไทย ไม่ว่าจะเป็นสถานการณ์น้ำของประเทศ การวิเคราะห์พื้นที่น้ำท่วมซ้ำซาก การบุกรุกป่าไม้ พื้นที่อุทยานแห่งชาติ ปัญหาเรื่องมลพิษทางอากาศ และการกัดเซาะชายฝั่ง เป็นต้น รวมถึงการติดตาม และประเมินความเสียหายของพื้นที่จากภัยพิบัติ การออกแบบระบบสื่อสารสำรองในภาวะภัยพิบัติ ด้วยการบูรณาการภาพถ่ายดาวเทียมร่วมกับปัจจัยต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งการดำเนินการตามภารกิจดังกล่าวเป็นตรวจสอบความเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ และวิเคราะห์ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นโดยอ้างอิงจากฐานข้อมูลที่มี รวมถึงสร้างคลังข้อมูลสำหรับใช้ในการตรวจสอบในด้านทรัพยากรธรรมชาติ หรือการตรวจสอบพื้นที่เพาะปลูกพืชเศรษฐกิจของไทย หรือการวิเคราะห์ เพื่อนำไปใช้ในการประกันราคาหรือชดเชยแก่เกษตรกร

 

Comments are closed.